Energierekening

• Een vast contract heeft een vaste prijs per kWh en m³, meestal voor één tot drie jaar.
• Een variabel contract heeft een prijs die periodiek (vaak per kwartaal en soms per maand) kan wijzigen.
• Een dynamisch contract volgt de uurprijzen van de groothandelsmarkt voor elektriciteit en dagprijzen voor gas.

Een vast contract biedt zekerheid, maar geen flexibiliteit. 

Een variabel contract verandert periodiek, waardoor je bij dalende prijzen profiteert, maar ook risico loopt bij stijgingen.

Een dynamisch contract rekent op basis van de daadwerkelijke marktprijs per uur (elektriciteit) en per dag (gas), en is volledig transparant, maar fluctueert sterk.

Een vast contract geeft rust en voorspelbaarheid in je energierekening. Je bent beschermd tegen plotselinge stijgingen op de energiemarkt en kunt je kosten voor langere tijd plannen. Dit is aantrekkelijk voor huishoudens die geen risico willen lopen of weinig met hun energieverbruik bezig zijn.

Bij dalende marktprijzen profiteer je niet mee. Je tarief blijft gelijk, ook als dynamische tarieven veel lager zijn. Bovendien kunnen vaste tarieven bij het afsluiten relatief hoog liggen, zeker in een volatiele markt.

Een variabel contract beweegt mee met de markt, waardoor je kunt profiteren van prijsdalingen. Je zit vaak minder lang vast aan voorwaarden, wat overstappen eenvoudiger maakt.

Met een dynamisch contract betaal je de stroomprijs zoals die per uur op de EPEX-markt wordt vastgesteld. Dit kan voordelig uitpakken als je flexibel bent in je verbruik (bijvoorbeeld met een thuisbatterij, warmtepomp of elektrische auto). Ook kun je profiteren van negatieve stroomprijzen.

Je energierekening is sterk afhankelijk van marktschommelingen. Bij hoge vraag of netproblemen kunnen de prijzen fors oplopen. Zonder slimme aansturing van je verbruik is het moeilijk om structureel te besparen.

• Vast: als je zekerheid wilt en weinig tijd wilt besteden aan energiebeheer.
• Variabel: als je openstaat voor prijsbewegingen, maar risico’s wilt beperken.
• Dynamisch: als je actief je verbruik kunt sturen of gebruik maakt van flexibele apparaten zoals batterijen of laadpalen.

Terugleverkosten zijn kosten die sommige energieleveranciers in rekening brengen voor elke kWh stroom die je aan het net levert. Deze kosten zijn bedoeld om netbelasting te compenseren en maken teruglevering financieel minder aantrekkelijk. Ze kunnen oplopen tot €0,15 per kWh en zijn vooral relevant als je meer opwekt dan je verbruikt.

De EPEX SPOT-markt (European Power Exchange) is de beurs waarop elektriciteit voor de volgende dag wordt verhandeld. Hier worden de uurprijzen bepaald die dynamische energiecontracten gebruiken. De prijzen worden dagelijks rond 13:00 uur bekendgemaakt voor elk uur van de volgende dag.

De onbalansmarkt wordt gebruikt om het elektriciteitsnet realtime in balans te houden. Als er een verschil is tussen de verwachte en werkelijke productie of verbruik, worden partijen beloond of bestraft via de onbalansprijzen. Slimme apparaten en batterijen kunnen via gespecialiseerde energieleveranciers hieraan deelnemen en een vergoeding ontvangen.

Via een energieleverancier die onbalansdiensten aanbiedt, kunnen thuisbatterijen of slimme warmtepompen automatisch worden aangestuurd om het net te helpen balanceren. In ruil daarvoor krijg je een vergoeding. Dit vereist meestal specifieke apparatuur en toestemming via een app of platform.

Je kunt een extra inkomstenbron creëren door flexibiliteit aan te bieden. Voor VvE’s of huishoudens met een batterij kan dit financieel interessant zijn. Je draagt ook bij aan netstabiliteit.

De aansturing ligt bij de leverancier, wat kan botsen met je eigen voorkeuren. Ook is de vergoeding onvoorspelbaar, afhankelijk van actuele netonbalans. Niet elk systeem is technisch geschikt of gecertificeerd voor deelname.

• Intraday-markten: stroom wordt tot vlak voor levering verhandeld.
• Termijnmarkten (futures): stroom wordt voor weken, maanden of jaren vooruit vastgelegd.
• Capaciteitsmarkten (nog in ontwikkeling): vergoedingen voor beschikbaarheid van vermogen, niet alleen geleverde energie.

Ja, vooral als er collectieve opwek (bijv. zonnepanelen) en slimme aansturing van installaties mogelijk is. Denk aan gezamenlijke laadpalen, boilers, warmtepompen of thuisbatterijen. Met de juiste afspraken en sturing kunnen VvE’s hier financieel van profiteren.

Leveranciers zijn verplicht deze kosten vooraf te communiceren, maar ze zijn soms verstopt in kleine lettertjes of rekenvoorbeelden. Vergelijk daarom meerdere leveranciers zorgvuldig en check onafhankelijke vergelijkingssites of de ACM Energieleveranciersvergelijker.